2018-01-15

Ministerstwo Finansów ostrzega przed nieprawidłowym określaniem podstawy opodatkowania VAT

Od pewnego czasu resort finansów formułuje ostrzeżenia przed pewnymi działaniami, które mogą skutkować negatywnymi konsekwencjami dla podatników, zwłaszcza przedsiębiorców. Dotyczą one przede wszystkim działań mających charakter optymalizacyjny. Jedno z ostatnich ostrzeżeń odnosi się do podstawy opodatkowania VAT dla towarów sprzedawanych w formie zestawów. Ministerstwo Finansów zaleca, aby podatnicy, którzy stosowali lub stosują niedozwolone praktyki dokonali prawidłowego rozliczenia podatku VAT oraz złożyli stosowną korektę deklaracji.

Ministerstwo Finansów poinformowało, że docierają do niego sygnały o nieprawidłowym działaniu przez podatników, polegającym na manipulowaniu podstawą opodatkowania VAT przy sprzedaży towarów w formie zestawów. Dotyczy to przede wszystkim zestawów (oferowanych jako promocyjne), składających się z towarów opodatkowanych podstawową stawką VAT oraz obniżoną stawką VAT.

Zdaniem resortu, postępowanie mające na celu osiągnięcie korzyści podatkowej w postaci obniżenia zobowiązania podatkowego w VAT polega na zawyżaniu ceny towaru opodatkowanego stawką obniżoną VAT, przy jednoczesnym zaniżaniu ceny towaru opodatkowanego stawką podstawową VAT.

Ministerstwo przyznaje, że strategie sprzedaży, w tym strategie cenowe zależą od wielu czynników i mogą kształtować się w różny sposób. Resort podkreśla, że w praktyce handlowej dość często występują przypadki sprzedawania towarów (w tym opodatkowanych różnymi stawkami podatku VAT) w formie zestawów promocyjnych. Korzyść jaką osiąga konsument związana jest np. z zapłatą niższej ceny za dwa lub więcej towarów nabywanych łącznie w porównaniu do sytuacji, gdy towary te byłyby zakupione osobno. Z reguły w przypadku tego rodzaju promocji, w ofercie komunikowanej konsumentowi podawana jest jedna cena (cena całkowita zestawu), jednocześnie na fakturze lub paragonie fiskalnym wydawanym konsumentowi wskazywane są poszczególne towary wchodzące w skład zestawu, z przypisanymi im cenami (dającymi łącznie cenę całkowitą).

Resort podkreśla, że w sytuacji, gdy tego rodzaju promocjom nie towarzyszy manipulowanie podstawami opodatkowania poszczególnych towarów, tego rodzaju praktykę należy uznać za prawidłową.

Prawidłowy sposób określania podstawy opodatkowania to sytuacja, w której przykładowo, określając cenę poszczególnych towarów wchodzących w skład zestawu, podatnicy często stosują proporcjonalne obniżenie ceny – cena każdego towaru zestawu jest obniżana o tyle samo procent – nie ma wątpliwości, że jest to prawidłowe postępowanie. Przykładowo, jeśli łączna cena brutto towarów sprzedawanych osobno, poza zestawem wynosi 13 zł, na którą składa się ciastko w cenie 5 zł brutto (stawka VAT 8 proc.) i kawa w cenie brutto 8 zł (stawka VAT 23 proc.) to cena sprzedaży towarów sprzedawanych w zestawie powinna kształtować się następująco. Jeśli cena zestawu brutto to 10 zł (rabat wynosi 23 proc.) to na tę kwotę składa się ciastko w cenie brutto 3,85 (stawka VAT 8 proc.) i kawa w cenie brutto 6,15 zł (stawka VAT 23 proc.).

Ministerstwo podkreśla, że w przypadku braku możliwości odniesienia się do ceny sprzedaży poszczególnych towarów w zestawie – w szczególności, gdy jeden lub więcej z tych towarów nie jest sprzedawany poza zestawem (nie figuruje samodzielnie w zwykłej ofercie sprzedaży), nie ma przeszkód, ażeby podatnik odniósł ceny sprzedaży (brutto) poszczególnych towarów do ich cen nabycia (netto)/kosztu wytworzenia towaru.

Nieprawidłowy sposób określania podstawy opodatkowania

Za niedopuszczalne natomiast uznaje Ministerstwo Finansów praktyki manipulowania podstawą opodatkowania VAT przy sprzedaży towarów w formie zestawów, polegające na sztucznym zawyżaniu ceny towaru opodatkowanego stawką obniżoną VAT, przy jednoczesnym zaniżaniu ceny towaru opodatkowanego stawką podstawową VAT, w celu osiągnięcia korzyści podatkowej.

Ewidentny przykład, zdaniem MF, w celu zobrazowania procederu manipulowania podstawą opodatkowania: Cena sprzedaży towarów sprzedawanych poza zestawem: bandaż cena brutto 1 zł (stawka VAT 8 proc.) i kosmetyk cena brutto 100 zł (stawka VAT 23 proc.) – łączna cena brutto towarów sprzedawanych osobno to 101 zł. Cena sprzedaży towarów w zestawie promocyjnym: cena brutto zestawu 90 zł (10 proc. rabatu): bandaż cena brutto 85 zł (stawka VAT 8 proc.) i kosmetyk cena brutto 5 zł (stawka VAT 23 proc.). Przedstawiony powyżej scenariusz stanowi przykładowe schematy praktyk optymalizacyjnych, które w praktyce gospodarczej mogą występować w różnych obszarach działalności gospodarczej – w skład zestawów mogą wchodzić rozmaite rodzaje świadczeń, w tym usługi.

Ostrzeżenie MF

Ministerstwo Finansów informuje i ostrzega, że w przypadku towarów i usług sprzedawanych w zestawach, nieproporcjonalne obniżenie podstawy opodatkowania stawką podstawową w stosunku do podstawy opodatkowania stawką obniżoną naraża podatnika na ryzyko sporu z organem podatkowym, ponieważ tego rodzaju rozwiązania optymalizacyjne mogą zostać uznane przez organy podatkowe (po dokonaniu analizy całokształtu okoliczności faktycznych) za praktykę stanowiącą nadużycie prawa, w szczególności w kontekście zmiany ustawy o VAT, w której z dniem 15 lipca 2016 r. wprowadzono definicję nadużycie prawa.

Resort przypomina, że przez „nadużycie prawa" rozumie się dokonanie czynności w ramach transakcji, która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy (art. 5 ust. 5 ustawy o VAT). W takim przypadku dokonane czynności wywołują jedynie takie skutki podatkowe, jakie miałyby miejsce w przypadku odtworzenia sytuacji, która istniałaby w braku czynności stanowiących nadużycie prawa (art. 5 ust. 4 ustawy o VAT).

Ministerstwo Finansów ostrzega, że uznanie w konkretnym przypadku przez organ podatkowy stosowanego przez podatnika procederu za nadużycie prawa, będzie wiązało się z negatywnymi dla podatnika konsekwencjami związanymi z koniecznością zapłaty podatku VAT w wysokości, jaka byłaby należna, gdyby nadużycie prawa nie zostało dokonane, wraz z odsetkami i z sankcjami określonymi w ustawie o VAT. Resort wskazał także, że sposób wyceny zapasów i materiałów oraz ich ujmowania w koszcie wytworzenia produktów podlega ocenie przez audytora w toku badania sprawozdania finansowego. Stwierdzenie manipulowania cenami towarów sprzedawanych w zestawie, opisane powyżej, może prowadzić do uznania, że badany podmiot osiągnął nienależne korzyści podatkowe. Konsekwencją tego może być konieczność utworzenia rezerwy na zobowiązania związane z potencjalnym zakwestionowaniem tych korzyści przez organy podatkowe.

Resort zauważa, że manipulowanie podstawą opodatkowania poprzez sztuczną alokację cen towarów sprzedawanych w zestawach, w sytuacjach, gdy działania takie mają wyłącznie cel osiągnięcia korzyści podatkowej, uznawane jest również za nadużycie prawa przez polskie sądy administracyjne – przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 1944/15, który dotyczył sprzedaży zestawów promocyjnych, w skład których wchodziły: książka oraz e-papieros.

Wiesława Moczydłowska

Newsletter

Najciekawsze posty i nowości z Księgowych Przyszłości
co miesiąc na Twojej skrzynce pocztowej.